POBUNA U VILLEFRANCHE DE ROUERGUE

La Révolte des Croates à Villefranche de-Rouergue


Download
PLAN GRADA Villefranche-de-Rouergue, Francuska
2200 Villefranche-de-Rouergue, Francuska
PLAN GRADA Villefranche-de-Rouergue, Fr
Adobe Acrobat Document 1.2 MB

VILLEFRANCHE DE ROUERGUE
VILLEFRANCHE DE ROUERGUE

1 Fondation de la bastide (pas de photo)
2 Pont des Consuls
3 faubourg du pont

4 La rivière
6 Rue des Changeurs
7 Ancien couvent des Visitandines (pas de photo mais en face une église moderne !)
8 Ancien couvent des Cordeliers (pas de photo)
9 Eglise St-Joseph (nous ne la verrons pas)
10 Place de la Fontaine
11 La Fontaine de Griffoul
gyuyLe Mazel
12 La révolte des croquants (pas de photo)
13 Maison Combettes
14 Maison Gaubert
15 Rue des Drapiers où il y a la maison Combettes
6 Place Notre-Dame Encore !

17 Ancien grenier à sel (pas de photo)
18 Rue où l'on travaillait le métal
19 Ancienne chapelle St-Jacques (nous ne la verrons pas)
20 Ancienne chapelle des Pénitents Noirs fermée ce jour
21 Les temps de peste (pas de photo)
22 Maison Armand
23 Maison Dardenne
24 La Collégiale Notre-Dame
25 Ancien cimetière (nous ne le verrons pas)
26 Ancien palais de la Sénéchaussée (nous ne le verrons pas)
27 Ancienne chapelle des Pénitents Bleus aujourd'hui médiathèque
28 L'église des Augustins (nous ne la verrons pas)
29 Anciens bains-douches
30 Hôtel de Ville
31 La révolte des Croates (pas de photo)



17. septembra 1943. godine, desila se pobuna Bošnjaka, pripadnika 13. SS oružane planinske divizije (kasnije poznata kao Handžar divizija), protiv fašista. Pripadnici ove divizije su uglavnom bili Bošnjaci, te nekolicina Hrvata. Pobuna se desila u gradiću u južnoj Francuskoj, Vilfranšu (Villefranche de Rouergue), gdje je divizija bila na obuci, odakle je trebala biti prebačena na front, dok je prvobitno obećanje prilikom regrutovanja bilo da će ostati u Bosni i Sandžaku da brane svoj kućni prag. Pobunu su predvodili Bošnjaci Ferid Džanic iz Bihaća i Ljutvija Dizdarević iz Sarajeva, te Hrvat Nikola Vukeljić iz Zagreba. Iako pobuna nije dugo trajala, ipak je objavljeno da je oslobođena prva slobodna teritorija u Francuskoj i zapadnoj Evropi, te je bila prva pobuna unutar SS trupa, za koju je Hitler već u 04 sata izjutra probuđen i obaviješten. Fadil Ekmečić u uvodu svoje knjige «POBUNA BOŠNJAKA U VILFRANŠU 1943. », kaže: I ove godine, 17. septembra, održaće se svečana komemoracija na groblju pobijenih Bošnjaka iz sastava 13. SS-bošnjacke planinske divizije u Vilfranš-D-Ruergu (Villefranche-de-Rouergue) na jugu Francuske prema Tuluzu, koji su izvršili prvu pobunu u njemačkoj vojsci i nakratko držali oslobođen grad u svojim rukama. O toj pobuni čija se godišnjica redovno slavi u ovom gradu malo se zna kod nas. Građani Vilfranša su poslije rata na mjestu gdje je strijeljano oko 110 pobunjenika Bošnjaka i Hrvata podigli spomenik u znak na taj događaj. Uspomena na taj događaj uveliko je sačuvana i brigom ondašnjeg gradonačelnika Vilfranša, g. Lui Fontanža (Louis Fontanges), koji je osnovao specijalni dosije “Njemački poslovi” u koga se ulažu svi važni dokumenti koji se odnose na pobunu. Iz dosijea se da nedvosmisleno zaključiti da su pobunom razbijene ambicije 13. SS-bošnjacke planinske divizije kao moćne vojne snage i da su ostaci te vojne formacije prebačeni u Njemacku na «preobuku» i da će tek godinu dana kasnije biti uvedena u bosanski prostor pod imenom «Handžar» ili «Plava» divizija. Ali, najvažnije što želim dokazati jeste da se radi o pobunjenim Bošnjacima, a ne kako mnogi dokumenti tvrde – samo Hrvatima. Tako da se i iz ovog primjera vidi kako su Bošnjaci sistematski svojatani i negirani sa tendencijom pretapanja i brisanja. Što je Meša Selimović sa osjećanjem gorčine zapisao u romanu «Derviš i smrt»: da se nigdje nije historija tako okrutno našalila kao sa Bošnjacima. Kada se govori o pobuni, njenim uzrocima, pokretačima i ishodu, u francuskim krugovima, koji nisu poznavali dovoljno naše unutrašnje probleme, preovladalo je mišljenje i nađen jedan jedini racionalan odgovor: «To je samoubistvo?» Ali sudbina tih ljudi koji su se pobunili i izginuli, već duže vrijeme je bila ugrozena sa svih strana na tom takozvanom jugoslovenskom geo-političkom prostoru. Toj kapi vode u moru, otočiću, u evropskom okeanu, prilazim sa svom odgovornošću iznoseći ove redove u nadi da ne uzburkam i probudim ni more ni okean. Fadil Ekmečić Pariz, 5. Juli 1991. godine Ferid Džanić (Bihać 1918. - Villefranche-de-Rouergue; 17. septembar 1943.), jedan od vođa pobune vojnika 13. Pionirskog bataljona 13. SS-planinske divizije, sačinjenu od Bošnjaka i Hrvata u Villefranche-de-Rouergue, 17. septembara1943. Završio Višu željezničarsku školu u Beogradu. Mobiliziran u domobrane 1941. i poslan na vojnu obuku za vojne željezničare u Slavonski Brod. Godine 1942. unaprijeđen je u zvanje poručnika i postao pomoćnik pukovnika Slavka Petruhara, zapovjednika željezničke zaštite u Bosanskom Novom. Zapovjeda zaštitom na liniji Banja Luka - Bosanski Novi - Sunja. Po tome postaje kontrolorom na željezničkoj stanici Dobrljin u blizini Bosanskog Novog. Otišao u partizane u novembru 1942., pa po tome, po jednima dezertirao iz Osme krajiške (muslimanske) brigade, a po drugima zarobljen od Nijemaca. Po tome uhapšen od strane vlasti NDH i zatočen u zloglasni sarajevski zatvor Belediju, koji datira još od turskog doba. Iz zatvora se spasio pristupivši 13. SS divizij. Jedan od vođa pobune u Villefranche-de-Rouergue, 17. septembra 1943., zajedno s Božom Jelenekom iz Kutine, Nikolom Vukelićem iz Malog Žitnika kod Gospića i Eduardom Matutinovićem iz Vinkovaca. Bošnjaci su činili otprilike 95% sastava, ostalo Hrvati uz jednog Nijemca. Pobunio se samo jedan, Trinaesti bataljon Trinaeste divizije, ali ne i cijela divizija. Druge jedinice te iste divizije su učestvovale u gušenju pobune ubijajući vlastite sunarodnike Bošnjake i Hrvate. Divizija je, naime, bila razmještena u više mjesta područja oko Rodeza i Limogea.

Spomenik u Villefranche de Rouergueu do devedesetih godina


Spomenik u Villefranche de Rouergueu do devedesetih godina
Spomenik u Villefranche de Rouergueu do devedesetih godina
Spomenik u Villefranche de Rouergueu do devedesetih godina
Spomenik u Villefranche de Rouergueu do devedesetih godina